ความหมายและที่มา
ผ้าพิมพ์ลายใบไม้จากสีธรรมชาติ หรือที่รู้จักกันในกระบวนการ Eco Print (การพิมพ์ลายอีโคปรินท์) เป็นงานหัตถกรรมที่นำเอาสีและรูปทรงของใบไม้ ดอกไม้ หรือวัสดุจากธรรมชาติ มาถ่ายทอดลงบนผืนผ้าโดยไม่ใช้สารเคมีสังเคราะห์ เป็นการผสมผสานระหว่างภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการย้อมสีธรรมชาติเข้ากับศิลปะร่วมสมัย
สาระสำคัญและขั้นตอนการทำ
การเลือกใช้วัสดุ: นิยมใช้ใบไม้ที่มีสารแทนนิน (Tannin) สูง หรือใบไม้ที่มีลวดลายและเส้นใบชัดเจน เช่น ใบสัก ใบยูคาลิปตัส ใบหูกวาง ใบมะม่วง หรือใบบัวบก เนื่องจากแทนนินช่วยให้สีติดทนและทำปฏิกิริยากับสนิมหรือน้ำสนิมเกิดเป็นเฉดสีที่สวยงาม
การเตรียมผ้า: ต้องเป็นเส้นใยธรรมชาติ 100% เช่น ผ้าฝ้าย ผ้าลินิน ผ้าไหม หรือผ้าใยสับปะรด ผ่านกระบวนการ mordant (การปรับสภาพเส้นใย) ด้วยสารส้มหรือน้ำสนิม เพื่อช่วยเปิดรูขุมขนของเส้นใยและยึดเกาะสีจากธรรมชาติได้ดีขึ้น
กระบวนการพิมพ์ (Eco-bundle dyeing):
จัดวางใบไม้ลงบนผืนผ้าตามลวดลายที่ต้องการ
ม้วนผ้าและใบไม้ให้แน่นรอบแกน (ท่อพีวีซีหรือไม้ไผ่) แล้วมัดด้วยเชือกให้แน่นเพื่อไม่ให้อากาศเข้า
นำไปนึ่งด้วยความร้อนสูงเป็นเวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมง เพื่อให้ความร้อนช่วยคายเม็ดสีและลายเส้นของใบไม้ซึมเข้าสู่เนื้อผ้า
แกะผ้าออก ล้างทำความสะอาดด้วยน้ำเปล่า และนำไปผึ่งลมให้แห้ง
จุดเด่นและคุณค่า
ความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว (Unique): ลวดลายที่ได้จะขึ้นอยู่กับชนิดของใบไม้ สภาพอากาศ และธรรมชาติของเส้นใยผ้า ทำให้ผ้าแต่ละผืนมีลายเดียวในโลก ไม่สามารถทำซ้ำให้เหมือนเดิมเป๊ะๆ ได้
ความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม: ปราศจากสารเคมีอันตราย ทั้งในขั้นตอนการผลิตและการย้อม ปลอดภัยต่อทั้งผู้ผลิตและผู้สวมใส่
คุณค่าทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรม: เป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับผ้าทอพื้นเมือง สร้างรายได้เสริมให้กับชุมชน และสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตยุคใหม่ที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม (Go Green)
ภาพปกหลัก
